Historia tego kościoła związana jest z rodem Ottona z Pilczy
Herbu Topór, który był pierwszym właścicielem i założycielem Pilicy.
Ród odznaczał się w tym czasie wielkimi wpływami polityczno-ekonomicznymi, przez to Pilica została wyniesiona do rangi Hrabstwab przez Króla Władysława Jagiełłę. Żona Ottona z Pilczy, Jadwiga w 1393 r. doprowadziła do lokacji miasta. Równocześnie rozpoczęto budowę okazałego kościoła w stylu gotyckim. Po śmierci Ottona w 1382 r. i jego żony Jadwigi w 1404 r. ich córka Elżbieta kontynuuje dzieło. Budowa nowego kościoła farnego zostaje ukończona w 1409 r. i pierwsza Parafia istniejąca na wzgórzu św. Piotra, zostaje przeniesiona do nowej świątyni. Konsekracji / poświęcenia kościoła/ dokonał biskup krakowski Piotr Wysz w czerwcu 1410 r.
Kościól przez wieki zmieniał swój wygląd architektoniczny, w swoim obecnym wyglądzie, jest rezultatem wielu kompozycji od gotyku XIV w. do baroku XVII w.
PREZBITERIUM – /część ołtarzowa/ kościoła jest najstarszym gotyckim fragmentem z XVw. Ołtarz główny z drewna w całości złocony z I połowy XVII w. w środku Obraz Matki Bożej Śnieżnej z 1614 r. stanowiący kopię Obrazu zwanego Salus Populi Romani /wybawienie ludu rzymskiego/
Z Bazyliki Santo Maria Maggiore w Rzymie. Dolna część ołtarza tzw. Antepedium wykonane z różowego aksamitu i dwa złocone barokowe lichtarze są darem Marii-Józefy Sobieskiej, fundatorki wielu innych cennych, darów dla tej świątyni.
NAWA GŁÓWNA – posiada obecnie wystrój barokowy z XVII i XVIII w.
Z lewej strony ołtarz boczny św. Jana Kantego – profesora Akademii Krakowskiej z prawej strony barokowy ołtarz św. Barbary. Na tle pilastrów na kamiennych konsolach barokowe figury 12 Apostołów.
Polichromia nawy głównej wykonana przez artystę krakowskiego Adolfa Hironia w 1913 r. Wnętrze nawy rozświetla secesyjny kryształowy żyrandol 54 świecowy.
Kaplice Kolegiaty
KAPLICA GROBOWA RODU PADNIEWSKICH póżnorenesansowa 1601 r. autorstwa znanego włoskiego artysty Kaspera Fodige z Mesocco. W stylu Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.
Z cennym ołtarzem przedstawiającym Górę Moria i Ofiarę Abrahama
W narożnikach Kaplicy 4 kamienne figury z 1600 r. autorstwa Wojciecha Rojewskiego : postacie z Starego Testamentu: Król Dawid, Melchizedek, Aaron i Mojżesz.
KAPLICA ŚW. JÓZEFA w stylu baroku lat 1700-1710 r. ufundowana przez Proboszcza Ks. Dra Franciszka Leśniewicza profesora filozofii Akademii Krakowskiej . Posiada póżnobarokowy ołtarz św. Józefa dwupoziomowy ze zwieńczeniem, z obrazami przedstawiającymi sceny z życia św. Józefa . Sklepienie rokokowe bardzo bogato zdobione i rokokowe drewniane ławki z 1725 r. Kaplica posiada miniaturę chóru kościelnego z miniaturowymi organami. Zbudowana na planie prostokąta.
KAPLICA JUZUSA MIŁOSIERNEGO w stylu póżnego baroku 1720-1728 r. ufundowana przez Ks. Kazimierza Dobrakowskiego – Proboszcza Parafii. Ołtarz przyścienny z kamienia i stiuku , przedstawia scenę Ukrzyżowania Chrystusa. Poniżej na bokach figura św.Weroniki i św. Longina /centuriona/ żołnierza rzymskiego z włócznią. Zbudowana na planie kwadratu.
KAPLICA MATKI BOSKIEJ SZKAPLERZNEJ i ŚW. ANNY
Wybudowana w stylu barokowym w XVII w. przez Ród Warszyckich
Ołtarz z Obrazem Matki Bożej Szkaplerznej z 1662r malowany na desce.
Sklepienie krzyżowo-żebrowe pozostałości gotyku. Nad łukowym wejściem do kaplicy jest nagrobek Katarzyny Pileckiej, fundacji Stanisława i Katarzyny Pileckich herbu Leliwa, wykonany w kamieniu w 1555 r. w stylu renesansowym przez znanego włoskiego artystę Jana Marie Padovano , autora wielu dzieł na Wawelu. W kaplicy jest barokowa chrzcielnica z XVIIw. z czarnego marmuru, ustawiona na kolistej podstawie w kształcie wysmukłego kielicha. Chrzcielnica jest ustawiona na tle ściany, na której umieszczona jest płyta nagrobna z 1683r, Anny Warszyckiej z herbem Abdank i epitafium. Pośrodku kaplicy, rokokowe drewniane ławki z 1725 r. pięknie zdobione.
CHÓR MUZYCZNY zbudowany z 1884 r. przez Stanisława Skwarczyńskiego z Warszawy, profilowany barokowo do wnętrza kościoła.
Organy ze szkoły Ludwika Blomberga z Warszawy, instrument 16 głosowy
Skrzynia organowa z prospektem polichromowana i złocona, zwieńczona postaciami grających aniołków i Króla Dawida w środku.
Organy zakupione przez Parafian za 2.500 rubli w złocie.
ZAKRYSTIA pierwotnie w stylu gotyckim z XV w przebudowana w okresie baroku ze sklepieniem półkolistym w kształcie kwadratu z barokowymi szafami na szaty liturgiczne.
NAD ZAKRYSTIĄ na zewnątrz Kościoła wznosi się wysoka ściana tzw. attyka z 9 kunsztownie umieszczonymi herbami fundatorów kościoła.
WAGA- Herb – Ludwika Pocieja, Wojewody Wileńskiego
NOWINA – Książęca mitra – Herb Książąt Padniewskich
ABDANK – Herb Rodu Warszyckich
KORYBUT – Herb Książąt Zbarskich i Wiśniowieckich
RÓŻA – Herb Rodu Męcińskich
SŁÓŃCE – Herb Kanoników Kapituły Kolegiaty w Pilicy / Celesti uror igne – niebieskim palą się ogniem/
SKRZYŻOWANE BERŁA w formie X Herb Akademii Krakowskiej
ORZEŁ – ma na piersi Herb Jastrzębiec – herb Zborowskichi Myszkowskich
GODZIEMBA – Herb wielu rodów szlacheckich i rycerskich
Herby nad wejściem głównym do kościoła
Z lewej strony Herb PILAWA – Herb Rodu Książąt Potockich
Z prawej strony Herb BELINA – Herb Rodu Książąt Prażmowskich
Na stronie południowej Kolegiaty duży okazały barokowy Herb
Arcybiskupa krakowskiego Konstantego Felicjana Szaniawskiego z XVIIIw
Herb BARANEK inaczej JUNOSZA – to herb Rodu Szaniawskich
Opracował ks. kanonik Jarosław Szlenzak